Galeria
 |
Płótno olej, 79 x 62,5 cm. Nie sygnowany. Muzeum Narodowe w Warszawie.
Dar artysty dla zaprzyjaźnionej z nim rodziny Leonarda Serafińskich w Nowym Wiśniczu. Następnie własność ich syna, dra Antoniego Serafińskiego tamże, a po jego śmierci – jego zony Kamili, co najmniej do 1913 r. Z kolei odziedziczyła go Hanna z Serafińskich Wierusz Kowalska, żona Czesława, za pośrednictwem którego sprzedała obraz w 1953 do MNW ich córka, Joanna.
Epizod bitwy pod Grunwaldem w 1410 r przedstawia klęczącego Władysława Jagiełłę, w aksamitnej szacie i płaszczu, któremu stojący obok Witold w zbroi wskazuje heroldów krzyżackich niosących dwa nagie miecze, mające zachęcić do boju polskiego króla. Głębiej z prawej przyboczni rycerze króla pod sztandarem z białym orłem: brat Władysława – Skrigiełło i sekretarz królewski Zbigniew Oleśnicki.
Jedna z wczesnych kompozycji historycznych artysty (ukończona w czasie wakacji 1855), jest zarazem jedną z prób utrwalenia nasuwających mu się wizji bitwy grunwaldzkiej. Nie są znane modele pozujące do tego obrazu, po za osobą herolda, któremu artysta nadał rysy twarzy swego profesora, Wojciecha Stattlera.
Głowa starca z siwą brodą 1858
Studium głowy starca
Tektura, 62 X 44. Sygn. z prawej u dołu: JM | rp. i8j8.
Muzeum Narodowe w Krakowie, Dom Jana Matejki, nr inw. IX/i8 Zakupiony od Janiny Gołąbowej w 1950.
Krótkie popiersie zwrócone wprost, z pochyloną głową o wysokim czole, powieki przymknięte, siwy zarost — wąsy i bujna broda. Studium wykorzystał artysta przy malowaniu głowy rektora w obrazie „Zygmunt I nadający przywilej na szlachectwo akademikom krakowskim w roku 1535” z tegoż roku, czyli przed wyjazdem do Monachium. Zakładając, że jest to ta sama głowa, którą odnotował Gorzkowski, przypuścić można, że się pomylił, zaliczając ją do studiów wykonanych w Monachium.
Zygmunt I nadający przywilej na szlachectwo akademikom krakowskim w roku 1535 [1858]
Zygmunt I nadaje szlachectwo profesorom Uniwersytetu Jagiellońskiego • Nadanie szlachectwa profesorom Uniwersytetu Jagiellońskiego przez Zygmunta I w roku 1535 • Zygmunt Stary nadający przywileje
Płótno, 82 X 101. Nie sygn.
Muzeum Uniwerstytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Dar artysty dla Biblioteki Jagiellońskiej w 1858 Obraz przedstawia uroczysty moment przyznania prawa szlachectwa profesorom Uniwersytetu 11 sierpnia 1535, za rektoratu Marcina Bierna z Olkusza (mylnie wg Gorzkowskiego Jędrzeja z Koźmina i wg Siemieńskiego Jędrzeja z Kobylina). W środku kompozycji król Zygmunt I podaje sędziwemu rektorowi dokument opatrzony pieczęcią, przyjaźnie ściskając jego dłoń. Tuż za nim, obok tronowego krzesła, chłopięcy królewicz Zygmunt August, wokoło niego nieco głębiej dostojnicy (wg Gorzkowskiego: biskup lir. Chojeńsk:. biskup Samuel Maciejowski, kanclerz Krzysztof Szydłowiecki. hetman Tan Tarnowski oraz uczeni. Postacie przedstawione są na tle umownego wnętrza wawelskiej komnaty zamkowej, w której pewne elementy wystroju i wyposażenia są znacznie późniejsze od daty wydarzania. Podobizny królewskie odtworzone są wg portretów z epoki, z dzieł Decjusza i Bielskiego, powtórzonych u Muczkowskiego
Rysunki niektórych postaci występują też w tablicach Ubiorj w Polsce z 1860. Modelem do osoby rektora był starzec z siwą brodą.
Przywilej oznaczający, że profesorowie i doktorzy, którzy przez 20 lat nieprzerwanie prowadzili zajęcia na Uniwersytecie, mieli prawo do godności szlacheckich, nie został wprowadzony w życie. Dokument przechowuje archiwum UJ.
Był to ostatni obraz Matejki malowany „na egzamin” w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie przed wyjazdem na studia zagraniczne. Przeznaczył go dla Biblioteki Jagiellońskiej (mieszczącej się wówczas w Collegium Maius), prawdopodobnie z inspiracji Józefa Muczkowskiego, prof. UJ, bibliotekarza, historyka zajmującego się przeszłością Uniwersytetu. Muczkowski udostępniał Matejce zbiory, tu rozpoczął w 1858 pracę brat Jana, Franciszek. Obraz zdobił Salę czytelni studenckiej. Wystawiony w 1858 w TPSP zyskał, mimo zastrzeżeń, pochwałę Siemieńskiego który ,,po takich początkach” przepowiedział artyście „znamienitą przyszłość”. Według Witkiewicza za ten obraz Matejko otrzymał stypendium w wys. 315 złr. na studia w Monachium.
Gorzkowski wymienia w katalogu swoich zbiorów szkic akwarelą „mocno podkończony” z 1857. Wypłynął on w lutym 1990 na aukcji na rzecz Funduszu Narodowego w Krakowie i został sprzedany za 30 000 000 zł. Wśród zachowanych w DJM szkiców ołówkowych do obrazu znajdują się studia postaci Zygmunta I — siedzącego w fotelu, oraz w półpostaci z wykończoną twarzą i Zygmunta Augusta w półpostaci; krzesła w stylu gdańskim oraz szkic kompozycyjny zbliżony do wersji ostatecznej.
Kopia wykonana w 1969 przez Zdzisława Pabisiaka dla Muzeum UJ znajduje się w rektoracie UJ.
Półakt męski [1859]
Tors figury męskiej
Karton naklejony na płótno, 41 X 47. Nie sygn.
Muzeum Narodowe w Krakowie, Dom Jana Matejki.
Studium namalowane zostało w czasie, studiów gdy Matejko przebywał na stypendium w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Wykonał wtedy kilka studiów męskich aktów. Za jedno z nich otrzymał na koniec roku akademickiego brązowy medal. Obraz ten pochodzi ze zbiorów Mariana Gorzkowskiego w Krakowie.Tors męski ujęty poniżej bioder, na wprost, z głową zwróconą w 3/4 w prawo; twarz z wąsami, włosy ciemne, gładko uczesane; prawa ręka opuszczona, lewa wyciągnięta w bok, z dłonią wspartą na postumencie.
Studium głowy starca
Tektura, 62 X 44. Sygn. z prawej u dołu: JM | rp. i8j8.
Muzeum Narodowe w Krakowie, Dom Jana Matejki, nr inw. IX/i8 Zakupiony od Janiny Gołąbowej w 1950.
Krótkie popiersie zwrócone wprost, z pochyloną głową o wysokim czole, powieki przymknięte, siwy zarost — wąsy i bujna broda. Studium wykorzystał artysta przy malowaniu głowy rektora w obrazie „Zygmunt I nadający przywilej na szlachectwo akademikom krakowskim w roku 1535” z tegoż roku, czyli przed wyjazdem do Monachium. Zakładając, że jest to ta sama głowa, którą odnotował Gorzkowski, przypuścić można, że się pomylił, zaliczając ją do studiów wykonanych w Monachium.
Zygmunt I nadaje szlachectwo profesorom Uniwersytetu Jagiellońskiego • Nadanie szlachectwa profesorom Uniwersytetu Jagiellońskiego przez Zygmunta I w roku 1535 • Zygmunt Stary nadający przywileje
Płótno, 82 X 101. Nie sygn.
Muzeum Uniwerstytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Dar artysty dla Biblioteki Jagiellońskiej w 1858 Obraz przedstawia uroczysty moment przyznania prawa szlachectwa profesorom Uniwersytetu 11 sierpnia 1535, za rektoratu Marcina Bierna z Olkusza (mylnie wg Gorzkowskiego Jędrzeja z Koźmina i wg Siemieńskiego Jędrzeja z Kobylina). W środku kompozycji król Zygmunt I podaje sędziwemu rektorowi dokument opatrzony pieczęcią, przyjaźnie ściskając jego dłoń. Tuż za nim, obok tronowego krzesła, chłopięcy królewicz Zygmunt August, wokoło niego nieco głębiej dostojnicy (wg Gorzkowskiego: biskup lir. Chojeńsk:. biskup Samuel Maciejowski, kanclerz Krzysztof Szydłowiecki. hetman Tan Tarnowski oraz uczeni. Postacie przedstawione są na tle umownego wnętrza wawelskiej komnaty zamkowej, w której pewne elementy wystroju i wyposażenia są znacznie późniejsze od daty wydarzania. Podobizny królewskie odtworzone są wg portretów z epoki, z dzieł Decjusza i Bielskiego, powtórzonych u Muczkowskiego
Rysunki niektórych postaci występują też w tablicach Ubiorj w Polsce z 1860. Modelem do osoby rektora był starzec z siwą brodą.
Przywilej oznaczający, że profesorowie i doktorzy, którzy przez 20 lat nieprzerwanie prowadzili zajęcia na Uniwersytecie, mieli prawo do godności szlacheckich, nie został wprowadzony w życie. Dokument przechowuje archiwum UJ.
Był to ostatni obraz Matejki malowany „na egzamin” w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie przed wyjazdem na studia zagraniczne. Przeznaczył go dla Biblioteki Jagiellońskiej (mieszczącej się wówczas w Collegium Maius), prawdopodobnie z inspiracji Józefa Muczkowskiego, prof. UJ, bibliotekarza, historyka zajmującego się przeszłością Uniwersytetu. Muczkowski udostępniał Matejce zbiory, tu rozpoczął w 1858 pracę brat Jana, Franciszek. Obraz zdobił Salę czytelni studenckiej. Wystawiony w 1858 w TPSP zyskał, mimo zastrzeżeń, pochwałę Siemieńskiego który ,,po takich początkach” przepowiedział artyście „znamienitą przyszłość”. Według Witkiewicza za ten obraz Matejko otrzymał stypendium w wys. 315 złr. na studia w Monachium.
Gorzkowski wymienia w katalogu swoich zbiorów szkic akwarelą „mocno podkończony” z 1857. Wypłynął on w lutym 1990 na aukcji na rzecz Funduszu Narodowego w Krakowie i został sprzedany za 30 000 000 zł. Wśród zachowanych w DJM szkiców ołówkowych do obrazu znajdują się studia postaci Zygmunta I — siedzącego w fotelu, oraz w półpostaci z wykończoną twarzą i Zygmunta Augusta w półpostaci; krzesła w stylu gdańskim oraz szkic kompozycyjny zbliżony do wersji ostatecznej.
Kopia wykonana w 1969 przez Zdzisława Pabisiaka dla Muzeum UJ znajduje się w rektoracie UJ.
Tors figury męskiej
Karton naklejony na płótno, 41 X 47. Nie sygn.
Muzeum Narodowe w Krakowie, Dom Jana Matejki.
Studium namalowane zostało w czasie, studiów gdy Matejko przebywał na stypendium w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Wykonał wtedy kilka studiów męskich aktów. Za jedno z nich otrzymał na koniec roku akademickiego brązowy medal. Obraz ten pochodzi ze zbiorów Mariana Gorzkowskiego w Krakowie.Tors męski ujęty poniżej bioder, na wprost, z głową zwróconą w 3/4 w prawo; twarz z wąsami, włosy ciemne, gładko uczesane; prawa ręka opuszczona, lewa wyciągnięta w bok, z dłonią wspartą na postumencie.
Komentarze
Prześlij komentarz